Vandaag ben ik op de kop af 3 jaar bestuurder in Zuidoost. Voor die tijd was ik een belangstellende bewoner van Amsterdam die af en toe een uitstapje maakte naar dit deel van de stad, zoals bezoek aan Kwakoe, feestje bij een medestudent, campagne-activiteiten voor de VVD in de Amsterdamse Poort of fietsend door Driemond. En eind tachtiger jaren was ik een paar weken postbesteller in de hoogbouw van de Bijlmer. Maar dan kun je nog niet zeggen dat je de buurt kent.
Zuidoost is een gebied dat worstelt met hardnekkige beelden die buitenstaanders over dit deel van Amsterdam hebben. Mensen die er wonen of dagelijks verblijven weten vaak wel beter. Voor mij loont het de moeite die legendes nog eens op te schrijven. Sommige daarvan passen namelijk bij het beeld dat ik zelf had voordat ik mij in 2007 vestigde in het stadsdeel.
Zuidoost is de Bijlmer
Los van het gegeven dat de Bijlmer een deelgebied is van Zuidoost, was mijn eigen beeld dat de wijk ten zuiden vam de A9, Gaasperdam, niet veel verschilde van de Bijlmer.
Ik denk ook dat veel Amsterdammers Gaasperdam niet kennen. Als je er niks te zoeken hebt ga je er niet naar toe. Het zomerrestaurant was voor een aantal buitenstaanders een eerste en prettige kennismaking met de Gaasperplas. Maar nu weet ik dat deze wijk aardig wat te bieden heeft. De woensdagmarkt van Reigersbos trekt veel mensen van buiten, watersporters hebben alle ruimte op en rond de plas en waar kun je nog betaalbaar wonen in zo veel groen?
In Zuidoost staan veel flats
Amsterdam mag zich dan wel een metropool achten. Er is binnen de ring weinig hoogbouw. Dus als je het grootste dorp van Nederland uitrijdt en vervolgens bij de Arena het stadsdeel binnenkomt dan word je autoruit gevuld met beton. En ook als je links en rechts op de Gaasperdammerweg kijkt zie je boven de boomtoppen de flats. Dat is je venster op het stadsdeel. Je hebt als passant geen reden om af te dalen van de dreven naar laagbouwbuurten als Evergreen, Kelbergen, Gein of Huntum. Daar zijn geen winkels of andere noodzakelijkheden waardoor je daar zou moeten zijn.
Toch wonen de meeste mensen in Zuidoost in een rijtjeshuis van 2- of 3-hoog. En verreweg het grootste woonoppervlakte van het stadsdeel is bebouwd met laagbouw. Door de grootste vernieuwingsoperatie van Nederland zijn veel flats namelijk afgebroken en vervangen voor rijtjeshuizen. Een wijk als Buitenveldert heeft inmiddels relatief meer hoogbouw dan de Bijlmer.
En nog zo'n vooroordeel. De zo mogelijk lelijkste hoogbouw die aan het stadsdeel wordt gerelateerd: de Bijlmer Bajes, staat een paar kilometer van Zuidoost in de wijk Overamstel in stadsdeel Oost.
Zuidoost is dicht bebouwd
In het verlengde met voorgaande mare zou je door al het beton het groen misschien niet meer kunnen zien. Maar het stadsdeel is rijk aan parken en perken. Het park rondom de Gaasperplas is waarschijnlijk het bekendst. Maar ook de Gaasperzoom, Bijlmerweide en de Hoge Dijk zijn juweeltjes. En wellicht het meest onbekende deel van Zuidoost is de Gemeenschapspolder ten noorden van Driemond waar nog geboerd wordt.
Ook dit is Zuidoost: De Gaaspermolen.
Zuidoosters hebben losse zeden
''Seks krijg je met meisjes voor een breezer''. Dit verhaal deed een paar jaar geleden de ronde. Als het al waar was dan is dat wel achterhaald. De kelderboxen waar het allemaal zou hebben moeten plaatsvinden zijn grotendeels verdwenen of afgesloten. Wat wel merkbaar is dat met name het Caribische taalgebruik doorspekt is met toespelingen waar een buitenstaander wellicht opgewonden van wordt maar waar locals luchtiger tegen aan kijken. Het ''dushi'' en ''schatje'' is regelmatig hoorbaar op straat. En er worden veel complimentjes uitgedeeld. In het voorbijgaan in de Amsterdamse Poort hoor je zowel mannen als vrouwen elkaar toespelen:
hey, jij hebt wat langer voor de spiegel gestaan vanmorgen
of
schatje, je hoeft me niet te bellen, ik ben niet thuis
Ik sluit niet uit dat er best wel eens wilde dingen gebeuren, Robert Vuijsje schreef er een heel boek over. Maar daarmee is nog niet bewezen dat de mensen in Zuidoost een lossere moraal hebben dan in pakweg Twente of Terschelling.
Zeker als je in ogenschouw neemt dat ruim 80 geloofgemeenschappen hun plek hebben in dit deel van de stad, waar meer dan 10.000 mensen ieder weekend hun god aanbidden. En daar wordt meestal geen vrije sex gepredikt.
Zuidoost is een subsidieparadijs
Als je de commentaren mag geloven kan ieder clubje makkelijk aan overheidsgeld komen als je de juiste contacten hebt. In Zuidoost wordt inderdaad een hoop subsidie verdeeld. Wellicht geholpen door berichten in de media en rapporten van de rekenkamer is al jaren geleden een offensief ingezet dat er toe heeft geleid dat er strakke criteria zijn waarlangs subsidie wordt verleend. Waar het in Nederland gebruikelijk is om vergunningen en opgeleverd werk te controleren door gespecialiseerde eenheden staat die controle in subsidieland nog in de kinderschoenen. Zuidoost doet dat al. Ik ben er niet trots op, maar het aantal gevallen dat het stadsdeel de afgelopen jaren heeft moeten terugvorderen, omdat prestaties aantoonbaar niet zijn geleverd, is aanzienlijk. Dat kan alleen maar als je strakke eisen stelt en deze ook naleeft.
En om nog een vooroordeel op dit terrein te ontkrachten. Velen zien het zomerfestival Kwakoe nog als een verlengstuk van het stadsdeel. De organisatie van het zomerfestival Kwakoe krijgt al een aantal jaar geen subsidie meer van het stadsdeel (1). En waar het een paar jaar geleden eerder regel was dan uitzondering dat het festival het stadsdeel liet zitten met een schuld, is het stadsdeel daar al een aantal jaar van gevrijwaard.
Tot slot
Ik realiseer mij dat je alleen beelden kunt wegnemen als je je ook kunt inleven in de oorzaak daarvan. Die legendes komen ergens vandaan. Ze waren ooit waar of kregen zoals de bijlmerbajes een stempel van 'passend in de rest van het verhaal'. In de afgelopen meer dan 1000 dagen heb ik vaak vooroordelen kunnen wegnemen. De ontvanger van de boodschap zit niet te wachten op een ontkenning. Je moet dan wel het hele verhaal vertellen inclusief het verleden. Maar zoals Bijlmergids Jenny van Dalen al vaak heeft ondervonden. De meeste vooroordelen verdwijnen als de mensen Zuidoost met eigen ogen hebben gezien. En daar geniet ik al 3 jaar van.
(1) De financiele betrokkenheid van het stadsdeel bij Kwakoe is de volgende. Het stadsdeel heeft jaarlijks een receptie voor enkele duizenden euro's op Kwakoe waarvoor de nota wordt voldaan. Daarnaast ontving in 2010 een schoonmaakproject van Streetcornerwork 5000 euro subsidie voor het reinigen van het festivalterrein. Tot slot zijn alle evenementen in het stadsdeel, dus ook Kwakoe, vrijgesteld van precario. Maar dat is eerder een regel in heel Amsterdam, dan een uitzondering.