Het Parool pakte zaterdag 25 juli jl uit met een artikel (samenvatting) over de verkoopcijfers van woningen in de stad. Verslaggever Ton Damen rapporteerde over de verschillen tussen stadsdelen over de afgelopen twee jaar. Zuidoost komt naar voren als een deel van Amsterdam waar verkoop laag is en zelfs is afgenomen in de afgelopen jaren. Hierbij dien ik Damen van repliek op zijn artikel.

Op twitter schreef Damen er in diverse berichten het volgende over: 'Locale verschillen op Amsterdamse woningmarkt groot. Cijfers per stadsdeel over twee jaar. In delen vd Amsterdamse woningmarkt worden minder woningen verkocht dan in 2012 tegen lagere prijzen. De verschillen tussen goede en slechtere wijken Vd Amsterdamse woningmarkt nemen toe. Zelfs Amsterdam, koploper Vd Nederlandse woningmarkt, kent aantal zwakke gebieden.'
Bij het stuk in de krant staat een tabel met de verkoopcijfers per kwartaal per stadsdeel. De transacties in Zuidoost zijn afgenomen ten opzichte van 2012, is de constatering. Damen verder: 'Bestuurders van dit stadsdeel claimen de laatste twee jaar enorme verbeteringen van de woningmarkt, maar uit de cijfers blijkt het tegendeel'.
In hoeverre kun je deze conclusies trekken op basis van de beschikbare cijfers?
Allereerst maakt Damen gebruik van cijfers van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM). Dat is veruit de grootste makelaarsvereniging van het land. Maar zij hebben geen exclusief recht op verkoop van woningen. Zijn hebben een marktaandeel van circa 75% van de transacties in Amsterdam. Er staat geen bron bij de tabel in Het Parool, maar als je exacte cijfers per kwartaal laat zien is het wel goed dit te nuanceren. De werkelijke verkoopcijfers zijn dus hoger. Maar dat geldt voor alle stadsdelen. Als je overigens het totale beeld van de 100% gerealiseerde verkopen in een gebied wilt rapporteren dan is het Kadaster de meest betrouwbare bron.
Daarnaast verschilt het aantal woningen per stadsdeel. Er zijn delen van Amsterdam, zoals Zuid en West, die twee keer zo veel woningen hebben als het stadsdeel met het minste aantal woningen, Zuidoost. Met de presentatie van absolute aantallen is dit verschil weggevallen.
Als je nog nauwkeuriger wilt kijken naar de transacties zou je ook kunnen kijken naar potentieel beschikbare woningen voor verkoop. Immers niet elke woning in het stadsdeel heeft een kans op een te koop-bord op het pand. In Zuidoost staan relatief veel woningen van sociale huisvesters die, mede door stedelijke afspraken, niet worden verkocht.
Kortom die door Damen gepresenteerde absolute ''locale verschillen'' zijn in eerste instantie zo groot om dat de aantallen woningen per stadsdeel fors verschillen. De transacties van NVM zijn bovendien maar een deel van de werkelijkheid, ook andere partijen verkopen. Ook dit kan per stadsdeel relatief anders uitpakken.
Maar laten we de cijfers van NVM als trend nemen, dan blijft Zuidoost het toch niet goed doen ten opzichte van 2012 en de rest van de stad?
De invoering van de nieuwe hypotheekregels per 1 januari 2013 heeft veel kopers doen besluiten om in de laatste kwartalen van 2012 hun slag te slaan. Die trend is zichtbaar in heel Nederland. Daarmee wijkt Zuidoost niet af. Verschil is wel dat volgens de gepresenteerde cijfers in de Amsterdamse stadsdelen, behalve Noord en Zuidoost, meer wordt verkocht dan in het 4e kwartaal van 2012. En ook als je de cijfers voor Zuidoost corrigeert op basis van het aantal beschikbare te verkopen woningen dan blinken de verkopen niet uit.
Dan is er toch geen reden voor optimisme?
Dat valt te bezien. Bij de eerste lezing van de verkoopcijfers heb ik me afgevraagd of het succes van de klusflat Kleiburg hier goed in verwerkt is. Die woningen zijn verkocht door een NVM makelaar. Maar als ze in de cijfers zitten dan is het verbazingwekkend dat de gemiddelde transactiewaarde de afgelopen jaren is gestegen in Zuidoost, zoals het artikel suggereert. Immers de verkopen van Kleiburg zijn substantieel op het totaal aantal transacties en de prijs ligt fors lager dan gemiddeld in ons stadsdeel.
Ik heb om een toelichting gevraagd bij de Makelaarsvereniging Amsterdam (MVA), die onder de NVM resorteert. Uit een analyse van de cijfers blijkt nu dat Kleiburg niet in de transacties voor Zuidoost is opgenomen (*). Dat is opmerkelijk want als dat wel zo was zouden verkopen in 2014 wel degelijk duidelijk hoger zijn dan de piek uit 2012. Daarmee neemt ook de gemiddelde verkooptijd voor Zuidoost fors af, want veel van die appartementen hebben maar kort in de verkoop gestaan alvorens ze een nieuwe eigenaar kregen. Tot slot neemt de gemiddelde verkoopprijs ook af. Die verschilt met de prijzen van Kleiburg, vaak onder de 100.000 euro, nog scherper met die van de rest van Amsterdam. Dat betekent dus nog wel een duidelijke scheiding met de rest van de stad, maar dan is het beeld toch wat minder pessimistisch.
Maar dat valt Het Parool toch niet te verwijten? Zij mochten er op rekenen dat de cijfers van NVM deugen.
Ik snap dat de getallen van de landelijk gerespecteerde koepel, die door vele media worden aangehaald, worden gebruikt als bron om een trend te beschrijven. Maar nadat het artikel verscheen heb ik direct Damen gewezen op de mogelijkheid dat Kleiburg ontbrak in de cijfers. Hij heeft na een wisseling van argumenten, zijn conclusies overeind gehouden. De verslaggever had er ook voor kunnen kiezen om de tip na te lopen en op basis daarvan zijn bevindingen te herzien.
Overigens is het bestuur in Zuidoost zo optimistisch over de lokale woningmarkt?
Ik mag sinds 2010 de portefeuille Wonen vervullen. En ik schrijf of zeg er dus wel eens wat over, zoals regelmatig op mijn weblog. Ik heb actuele stukken (hier, hier, hier of hier) er nog eens op nageslagen. De teneur is dat je in Zuidoost veel woning voor je geld krijgt en dat steeds meer starters (waaronder studenten) de weg naar ons stadsdeel weten te vinden. En ik ben enthousiast over het succes van Kleiburg. Maar nimmer heb ik het stadsdeel op de borst geklopt voor de transactieprijs of totaal aantal verkochte woningen. Wellicht had ik daar de afgelopen twee jaar wat droever over mogen zijn.
Maar los van dit plagerijtje van Ton Damen mag je je als bestuurder toch wel achter de oren krabben met die lage verkoop? Het bevestigt toch dat Zuidoost nog niet mee doet met het gemiddelde van de stad?
Het klopt dat Zuidoost nog niet in de buurt komt van wat er in de regel wordt verkocht in andere delen van Amsterdam. Sinds 1992 heeft die trend zich ingezet. Er zijn nogal wat factoren die dit hebben veroorzaakt. Allereerst speelt de kwaliteit van de buurt een rol. Een koper wil bepaalde mate van zekerheid dat de woning de waarde behoudt. De leefbaarheid heeft daar invloed op. Maar ook het beeld dat mensen hebben over een buurt is van belang. Op de verbetering van veiligheid en schoonheid, maar ook de kwaliteit van de basisscholen is aantoonbaar voortgang geboekt. Maar dat geldt ook voor de rest van de stad. Anderzijds is het beeld over Zuidoost nog niet in overeenstemming met de verbeterde werkelijkheid. Een artikel als dit kan dit onverbloemd bevestigen. Daarom neem ik ook de moeite om het stuk uit Het Parool, dat op basis van verkeerde aannames conclusies trekt, tegen het licht te houden.
(*) Er wordt voor Kleiburg een aantal voorbeeldappartementen openbaar aangeboden door de makelaar. Aangezien de verkoop nog loopt staan de voorbeelden nog op FUNDA. Formeel zijn echter nooit de pakweg 150 tot 200 verkochte woningen in Kleiburg individueel aangemeld en afgemeld in het systeem van de MVA/NVM. Dat zou de reden zijn waarom ze niet zijn meegenomen in de cijfers. De MVA/NVM gaat wel na hoe dit in het vervolg kan worden voorkomen.