Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
Een 'Eiffeltoren' voor Zuidoost (I)
Het stadsdeel Zuidoost bestaat dit jaar 25 jaar. Reden om dit jaar terug te blikken in een serie via dit blog. Iedere maand een verhaal van uit mijn perspectief. Hierbij de aftrap met een wel heel bijzondere bal.
 
Voor een deel is de jonge historie van ons stadsdeel bepaald met de komst van de Arena. De kandidatuur van de Olympische Spelen van 1992 waren daarvoor de opmaat.
 
Precies 25 jaar geleden zette dit onderwerp dit deel van de stad internationaal op de kaart. In de zomer van 1987 werd namelijk een spectaculair plan gepresenteerd voor het Anton Geesink Olympisch Stadion (1).
 
In de eerste helft van de tachtiger jaren denkt Amsterdam na over het binnenhalen van de Olympische Spelen van 1992. In 1985 schreef professor Abram de Swaan het boek De Olympische hoogte over deze ambities. Volgens de socioloog had de hoofdstad een nieuw Olympisch Stadion nodig, dat niet alleen prachtig moest zijn, maar vooral gedurfd en vernieuwend van opzet. Het was een oproep voor Groot Denken.
 
Precies in die tijd ontwierp Rop Ranzijn samen met bouwondernemer Han Lokhorst een stadion op basis van een schuin doorgesneden voetbal, waarvan beide delen door handen worden gedragen. In de hand die de bovenkant van de bal optilt, zitten vier liften naar een uitkijkpunt op een hoogte van 140 meter. Ter vergelijking: de maximale hoogte van de Amsterdam Arena nu is 78 meter.
 
In de bal is het stadion voor 65.000 toeschouwers ondergebracht met een voetbalveld en een atletiekbaan. In het complex zit verder een indoor-atletiekhal voor 15.000 toeschouwers, een hotel, een restaurant, minimaal tienduizend vierkante meter aan kantoorruimte en 30.000 vierkante meter aan congres- en tentoonstellingsruimte. Om het af te maken zitten er 3.000 parkeerplaatsen in.
Door de combinatie met de enorme handen hadden Lokhorst en Ranzijn iets groots voor ogen: “We wilden voor Nederland iets bouwen wat de Eiffeltoren is voor Parijs.” Het stadion had het symbool moeten zijn voor het moderne Nederland - “over alle klompen en molens heen”.
 
Het stadion had alleen nog geen naam. Al vrij snel kwamen Lokhorst en Ranzijn in contact met Anton Geesink, toen net lid van het IOC. Daarnaast had de judoka zitting in de Stichting Amsterdam Sportstad, die de Spelen van 1992 naar de hoofdstad moesten halen. Bij de eerste presentatie van de tekeningen was Geesink diep onder de indruk.
 
Pas twee jaar later zochten Lokhorst en Ranzijn openlijk de publiciteit, toen al bekend was dat Amsterdam niet de Spelen van 1992 mocht organiseren. Hiervoor werd bewust gekozen om te voorkomen dat dit duo de schuld zou kunnen krijgen van een eventueel falen van de Amsterdamse campagne. Toch waren de plannen in kleine kring al bekend. Ranzijn: “Ed van Thijn, toen de burgemeester van Amsterdam, had de tekening in zijn kamer hangen. Net als Amsterdam Sportstad, trouwens.”
 
In 1987 was dan de definitieve presentatie aan de Amsterdamse gemeenteraad, die enorme aandacht kreeg. Ondanks de positieve reacties is het er nooit van gekomen. Inmiddels moeten we het doen met de Amsterdam Arena (2).
 
De Arena heeft Amsterdam en Zuidoost in het bijzonder veel gebracht. Het bleek een trekker voor andere voorzieningen. Winkelcomplexen als Villa Arena, Heineken Music Hall en het bioscoopcomplex van Pathe volgden. Endemol besloot te komen en Ziggo Dome opent dit jaar de grootste concertzaal van het land in de slagschaduw van de Arena. Het station werd uitgebreid, hotels zijn in aantocht en de verbinding wordt gelegd met de Amsterdamse Poort door een metamorfose van Hoekenrode.
Dit alles is nog geen Eiffeltoren. Maar met haar ruim 10 miljoen bezoekers per jaar overtreft het Arenagebied wel het best bezochte monument te wereld. De Parijse toren moet het doen met 'slechts' 7 miljoen per jaar.
 
En hoe staat het met het plan voor het stadion met de bal? Het is officieel geregistreerd en het ontwerp zou nog te koop zijn. Iets voor het Amsterdam Museum?
 
Volgende keer aandacht voor een ander markant punt uit de begintijd van ons 25-jarige stadsdeel: De NMB denk met ons mee. 
 =========================== 
(1) Een deel van de tekst uit deze blog is letterlijk ontleend aan dit artikel uit 2008 van Jurryt van de Vooren. Veel ander puik werk van deze sporthistoricus is ook te lezen op: www.sportgeschiedenis.nl
  
 
(2) Ook voor de Amsterdam Arena gold dat uiteindelijk niet het oorspronkelijke ontwerp is gebouwd. In 1992 aanschouwde ik zelf in de Beurs van Berlage een maquette, die gebaseerd is op deze fotomontage. Ook de lokatie, is onder druk van buurgemeente OuderAmstel, volledig verlegd naar het grondgebied van Amsterdam.

Reacties

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl