Op 9 juni mag de kiezer naar de stembus voor een nieuw Haags Parlement. De peilingen zijn op dit moment gunstig voor de VVD. Ik krijg vaker dan voorheen de vraag hoe ik aan kijk tegen de vorming van een nieuw kabinet. Ik deel graag mijn analyse.
Allereerst denk ik dat de dagkoersen niet de uitslag gaan vertolken op 9 juni. Veel stemmers op het CDA, die nu zweven, zullen uiteindelijk in het stemhokje het potlood toch rood kleuren op hun vertrouwde partij. Balkenende heeft daarvoor ook te weinig fout gedaan in hun ogen. En de huidige ministeriele kopstukken zoals Hirsch Ballin, Donner en Eurlings worden nog in stelling gebracht. Die kunnen bogen op vertrouwingwekkende resultaten. Nogmaals in de beleving van de potentiele CDA-kiezer die overtuigd moet worden.
Wie ook de grootste wordt, de PvdA wil graag regeren met Cohen als trekker. En Cohen neemt Halsema mee. Hij heeft goede ervaringen in Amsterdam met GroenLinks en de partij heeft een grote dominantie van kopstukken in de hoofdstad. Bovendien heeft GL voor het kabinet een aantal interessante ministers achter de hand. Mensen die nu niet in de Kamer zitten, maar onder andere hoge posities bekleden bij ministeries en het handwerk kennen. Daar kan Cohen mee aankomen.
De VVD zal stijgen ten opzichte van de vorige verkiezingen. En wil ook graag besturen. Het economische programma van de VVD wekt bovendien vertrouwen bij veel kiezers, ook de niet liberale stemmers. Die schuiven dus ook aan.
Dan het CDA. Politiek Den Haag is klaar met Balkenende. Maar het CDA brengt wel de broodnodige bestuurlijke ervaring in (lees politieke rust), die nodig is in deze crisistijd. Een aantal ministers dat door wil (Klink, Donner, Hirsch Ballin) is acceptabel voor veel partijen. Ik vind De Jager overigens inhoudelijk echt te licht voor Financien of een andere ministerspost.
D66 zal een grote winnaar zijn ten opzichte van de vorige verkiezingen. Dit is een tijd voor grote vertrouwingwekkende namen. Zij kunnen een plek in het kabinet verwerven met mensen als Rinnooy Kan en Wijers.
Inderdaad dan hebben we een kabinet van 5 partijen.
En dan hebben we het nog niet gehad over de overige partijen, zoals SP, CU en PVV. De crisis vraagt om een breed kabinet van ervaren ministers. Miljardenkwesties als de woonsubsidies en sociale zekerheid vragen juist nu om knopen die doorgehakt worden.
Omdat de gevolgen enorm zijn, ook politiek, is het nodig dat een brede politieke vertegenwoordiging verantwoordelijkheid neemt. En om te voorkoming dat er te veel gekrakeel ontstaat tussen de stromingen komt er een kernkabinet met 7 tot 10 kopstukken. Ministeries worden samengevoegd en programmaministers worden opgeheven. Beoogde coalitiepartijen zullen mede worden gewogen op hun mogelijkheid om dragende mannen en vrouwen aan te dragen voor dit kernkabinet.
De SP likt haar wonden voor het verlies en zullen genoegen nemen met een plek in de oppositie. Dat overigens voor hen niet bezwaarlijk hoeft te zijn. Ze zullen de komende jaren, met sterk leiderschap, electoraal kunnen profiteren van de onpopulaire besluiten van het kabinet.
De PVV boekt forse winst. Maar bijna niemand wil uiteindelijk met hen besturen. Ze leveren ook geen ministers van formaat. En ook voor de PVV is het alternatief van oppositie electoraal aantrekkelijk.
De CU is getalsmatig niet nodig voor een nieuw kabinet. En bovendien bedient het brede kabinet vrijwel alle gezichtspunten van de CU.
Tot zover mijn speculaties.