Taxichauffeurs ziedend over plan Uber in Amsterdam
Dat kopte de Metro vandaag naar aanleiding van een nieuw digitaal hulpmiddel om meerijders te vinden. De dienst maakt het mogelijk dat er grootschalig personen vervoerd kunnen worden door iedere willekeurige autobezitter. Ik snap ze wel die taxichauffeurs. Er verdwijnt zo nog meer brood uit hun mond, terwijl ze wel aan een fiks aantal regels moeten voldoen. Vooralsnog heeft het Ministerie van Infrastructuur aangegeven dat ze de dienst niet zo maar zullen toestaan: ‘chauffeurs moeten zich aan dezelfde regels houden als straattaxi’s’.
Maar de vraag is hoe lang dit inzicht stand houdt. Formeel kun je het als overheid proberen te verbieden op basis van bestaande regels. Daar kunnen ze een eind mee komen. Maar als de maatschappij verandert kun je als overheid niet star blijven zitten. De realiteit is dat, ook zonder Uber, er in ons land al grootschalig wordt vervoerd tegen betaling, door normale auto’s.
Dat was vroeger al zo bij het rijden naar sportverenigingen. Een vader offert zich op om wekelijks te rijden, andere ouders vergoeden zijn vaste lasten. Vriendendienst kan je zeggen. Maar waar begint een incidenteel ritje waarbij de benzinekosten worden gedeeld en wanneer wordt het gezien als regelmatige taxidienst. Een grijs gebied.
De laatste jaren zien we een toenemende groep die geen eigen auto meer heeft. Soms delen ze een auto, maar je ziet ook steeds meer jongeren die met elkaar tegen betaling meerijden. En dat op regelmatige basis. Effectief gebruik van de auto, kan je dat noemen. Een zelfde ontwikkeling zie je overigens bij het delen van je woning aan vakantiegangers. Sites als AirBNB laten al zien dat hele volksstammen hun woning regelmatig doorverhuren voor een aantal nachten. En daar hebben reguliere hotels dan weer last van.
Met de introductie van deze grootschalige informele diensten is het onmogelijk om de twee werelden naast elkaar te laten bestaan. De overheid zal zich moeten beraden op de kaders die ze stellen voor de formele diensten. Een aantal zaken zal daar bij in ogenschouw moeten worden genomen.
Tot op zekere hoogte mag iemand bijverdienen, zonder dat hiervan aangifte hoeft te worden gedaan bij de fiscus. Maar al snel worden het verdiensten waarover belasting moet worden betaald. Als een grote groep zich hier aan onttrekt (free riders) dan holt dit ons fiscale systeem uit. De betalingsmoraal bij mensen die wel aangifte doen neemt af met uiteindelijke consequentie dat ons voorzieningennivo (onderhoud straten, armoederegelingen etc) daalt. Als je dit wilt vermijden vraagt dat extra voorlichting en inzet van de Belastingdienst om controles uit te voeren om er voor te zorgen dat ieder een deel van de verdiende muntjes aan de algemene pot afdraagt.
Tevens moeten inzittenden verzekerd zijn als hen onderweg iets overkomt. Voor regulier gebruik is dit vaak wel geregeld, maar verzekeraars stellen extra eisen aan zakelijk personenvervoer. Allereerst is dit een verantwoordelijkheid van de rijder, maar als die de regels niet naleeft moet dat worden gehandhaafd.
Een ander punt bij de aanbieding van diensten aan de openbare weg is de mogelijkheid van opstoppingen. Nu al is het rond stations zo druk dat nood- en hulpdiensten er niet meer langs komen. Het openbaar vervoer heeft moeite om hun rijtijden te halen op bepaalde routes omdat het verkeer regelmatig stokt. Nu bestaan er stopverboden alsmede regels die verhinderen dat auto’s halt houden op bushaltes. Maar die moeten dan wel gehandhaafd worden. Ook dit vraagt bij een toenemend aantal rijders extra inzet van de overheid om er voor te zorgen dat de doorstroming van routes blijft gewaarborgd.
De makers van de Uber App hebben natuurlijk maling aan die extra inzet. Zij verdienen hun geld met het verkopen van een dienst. Mag je ze dat verwijten? Nee, zij kunnen hoogstens de afnemer van de dienst nadrukkelijk wijzen op de geldende regels. Maar van hen kun je de controle op de naleving daarvan niet verwachten. Dat is een taak die op het bordje komt van de overheid. En wat is het nu het nadeel van die extra inzet. Die moet ergens uit betaald worden. En dat wordt opgebracht door belastingbetalers. Dus het voordeel van de een (de rijders van Uber, en de makers van de dienst) is een nadeel voor een ander (belastingbetalers, gedupeerde taxichauffeurs).
Moet je het daarom verbieden? Nee, maar zo lang je de consequenties niet kunt overzien mag je best terughoudend zijn als overheid om iets toe te staan. Een gevolg van legalisering van Uber is natuurlijk dat de reguliere taxichauffeurs, nu gebonden aan allerlei regels, niet ongelijk behandeld mogen worden. Dat betekent dat regels afgeschaft dan wel minder zouden kunnen worden. Dat vraagt dan om een gedegen onderzoek naar de consequenties. Maar op termijn verwacht ik dat chauffeurs personen gaan vervoeren zonder blauw kenteken en dus de regels voor straattaxi's worden versoepeld.
Dat vraagt zeker in het begin extra alertheid van de overheid dat de regels die dan gelden ook worden nageleefd. En het betekent ook dat de klant minder goed, dan in het huidige regime, beschermd wordt voor malversaties van chauffeurs. Aan de andere kant is de consument steeds beter via internet, in staat om zich te informeren over de dienst die afgenomen gaat worden. Er zal vast wel een app komen met kentekens van rijders die moeten worden gemeden of waar prima mee is gereden. Dat lossen klanten onder elkaar wel op.