Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
Waar komt die haan vandaan?
Wekelijks verschijnt er een raadplaat op dit weblog. De afgelopen week is nummer 69 niet geraden. Het ging om onderstaande foto van een betegelde haan. Het is een plaat met een verhaal.
 
foto: met dank aan Annemarie Tiebosch 
 
In Nederland staan honderden elektriciteitshuisjes die zijn versierd met tegels of keramiek. Verspreid door heel Noord-Holland treffen we op tientallen van dat soort huisjes telkens twee tegels aan. Op de ene tegel staat afgebeeld een kraaiende haan voor een opkomende zon; op de andere een gevaarlijke hond (buldog) op een vloer van om en om groen en blauw gekleurde vloertegels.
 
Van de Haan & Hond-tegels wordt vermoed dat ze zijn ontworpen door Lambert Bodart (1872-1945) en zijn geleverd door de Porceleyne Fles te Delft.
 
Ze zijn vanaf het midden van de jaren 1910 aangebracht aan elektriciteitshuisjes van de Kennemer Electriciteit Maatschappij (K.E.M.) gebouwd onder architectuur van Han van Loghem (1881-1940). In 1917 werd de K.E.M. opgenomen in de Provinciale Electriciteitsmaatschappij van Noord-Holland (P.E.N., later PEN). De PEN heeft het gebruik van de tegels voortgezet.
 
In Amsterdam was het gemeentelijk energiebedrijf (GEB) actief. Zij brachten op haar elektriciteitshuisjes geen H&H-tegels aan. Deze combinatie van tegels is voor zover bekend buiten het werkterrein van de PEN, nergens op elektriciteitshuisjes aangebracht.
 
De H&H-tegels zijn opgenomen in een studie van het Nederlands Tegelmuseum op deze website. In totaal zijn 41 van dergelijke betegelingen waargenomen en in de inventarisatie opgenomen.
 
Uit deze inventarisatie blijkt ook dat in verreweg de meeste gevallen Haan & Hond zodanig zijn geplaatst dat ze elkaar ‘aankijken’. Waar zij rug-aan-rug staan is er wellicht sprake geweest van onoplettendheid van de bouwvakkers?
In 1966 annexeerde Amsterdam, een deel van de gemeente Weesperkarspel. Daarbij kwamen ook de elektriciteitshuisjes van de PEN onder beheer van het GEB. Daarmee kwamen H&H dus op Amsterdams grondgebied te liggen.
 
De eerdergenoemde inventarisatie noemt 1 geval in Amsterdam Zuidoost aan de Provinciale Weg ter hoogte van nummer 38. Vanaf het AC Tulip Inn hotel is het huisje ongeveer 175 meter naar links gelegen, aan de overzijde van de weg (zie onderstaande foto).
Maar is dit het adres van onze raadplaat? Neen! Er is nog een Haan gevonden in Zuidoost, die niet is opgenomen in de inventarisatie van het Nederlands Tegelmuseum. 
 
Aan het begin van Provinciale Weg ter hoogte van het riviertje 't Gein en bij de ingang van de begraafplaats van Driemond, staat ook een elektriciteitshuisje.
Dit is 'm.
 
En jawel, hier komt 'onze' nieuwbakken haan vandaan. En we weten nu ook dat dit niet zomaar een tegel is, maar een haan met een verhaal.
En zonder Haan geen Hond. Dit is het beest dat ons in Driemond, rechts van de deur van het huisje, dreigend aankijkt.

Reacties

jenny van dalen op 14-01-2012 10:20
Dank je voor de uitleg van de tegels, een leuk verhaal.
Pluim voor Annemarie voor haar zoektochtnaar een raadplaat
Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl