Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
Bijlmerbajes of Penitentiaire Inrichting Over-Amstel

Iedere keer als de Bijlmerbajes in het nieuws is ben ik weer verbaasd over de naamgeving. Dat was ik overigens ook al voordat ik in Zuidoost woonde.

Veel mensen denken namelijk dat deze gevangenis in ons stadsdeel staat. En dat is niet het geval, het ligt zo'n 3,5 km van Zuidoost, in het stadsdeel Oost. Nog niet zo lang geleden stond ik met groep studenten gebogen over een maquette van ons stadsdeel. Daar voor vroeg een van hen waar nu de bajes was gevestigd in Zuidoost. Het was niet grappig bedoeld en hij studeerde al een paar jaar in onze stad.

Er doen wat verhalen de ronde over hoe het gebouw aan haar naam komt. Zouden er alleen klanten uit de Bijlmer wonen? Nee, de gedetineerden komen overal vandaan. En ook criminelen uit mijn stadsdeel waaieren uit van Veenhuizen tot Lelystad en de gevangenis in de Amsterdamse Havenstraat.

Een andere heersende suggestie over de oorsprong van de naam van de nor wordt gedaan op Wikipedia, namelijk dat vanuit het gebouw de gevangenen uitzicht zouden hebben over de Bijlmermeer. Is dat niet wat ver gezocht? Immers de gevangenen hadden bij aanvang uitzicht op van alles en meer plekken die beter zichtbaar zijn dan de Bijlmer, zoals de Amstel en een watertoren.

Ook is wel eens opgeworpen dat de grijze verschijningsvorm van de zes torens van de gevangenis, een gelijkenis heeft met de nabijgelegen Bijlmer. Daar kan ik me vagelijk-voor iemand die de Bijlmer niet goed kent- iets bij voorstellen. De beelden die vanaf de zeventiger jaren over De Bijlmer werden verspreid, toen de gevangenis werd gebouwd, kunnen daar aan hebben bijgedragen.

Wat de verklaring ook is, officieel heet het complex de Penitentiaire Inrichting Over-Amstel   (PIOA). Dat is een hele mond vol.

Een paar jaar geleden opperde een fractie in onze deelraad, die zich ergerde aan de bijnaam, om een wijziging voor te stellen. Ik heb voor indiening van een voorstel van deze fractie er op gewezen dat de naam spreektaal is en dat we daar natuurlijk helemaal niet over gaan.

Maar als ik zoals afgelopen zaterdag een stuk in Het Parool zie staan over schreeuwers bij de Bijlmerbajes en naburige studenten die daar last van hebben, dan zou je toch van deze Amsterdamse krant verwachten dat ze ook naast het bargoens, de officiele naam van de gevangenis noemen.

Zo lees ik ook niet in de krant 'De Schoen' zonder vermelding dat het gaat om een kantoor van een bank aan de Zuidas. En ik zie ook geen stukken waarin slechts gesproken wordt over 'De Neus' zonder dat daarbij Willem Holleeder wordt genoemd.

Daarmee is mijn voorstel dus niet om het woord 'Bijlmerbajes' uit de berichtgeving te schrappen. Dit is nu eenmaal de naam zoals de meeste mensen het gebouw kennen. Maar als die wordt gebruikt doe dat dan in combinatie met de echte naam.

Het is trouwens de bedoeling om de Bijlmerbajes te sluiten en de gedetineerden te verhuizen naar Zaanstad per 2014. Ondanks dat een goed deel van de hoogbouw in de Bijlmer inmiddels is gesloopt ben ik bang dat je met een beetje goede wil, vanuit die plaats ook de Bijlmer wel kan zien liggen. Of weet u al een betere bijnaam?

Reacties

Ron op 18-02-2013 09:04

Wat wil je dan, alle hoogbouw die er nog staat ook maar slopen zodat het maar niet te zien is.Zo komt het op mij over.Wat gaat er trouwens gebeuren met de torens?

Of worden die ook maar zonder pardon met de grond gelijk gemaakt.

Henk van de Belt op 18-02-2013 09:29

Beste Emile,

Ook ik erger me al jaren aan die stigmatiserende naam "Bijlmerbajes". Hierbij een brief uit 1995 gericht aan de al even gemakzuchtige De Volkskrant.

Geachte redactie,Veel bewoners van de Bijlmer(meer) c.q. Amsterdam-Zuidoost worden herhaaldelijk gekwetst door niet-correcte berichtgeving en negatieve tv-programma's over hun woonwijk. Een plaatsing binnenkort van onderstaande tekst als ingezonden brief in de rubriek 'Geachte Redaktie' of op de 'U-pagina' acht ik daarom zeer gewenst.Met vriendelijke groet, Henk van de Belt

'Amstelbajes, Bijlmerstadion en Amstelhage'Veel bewoners van de Bijlmer(meer) c.q. Amsterdam-Zuidoost ergeren zich aan het gebruik van de naam 'Bijlmerbajes' en de overdadig negatieve benadering in de media van hun woonwijk.

De zogenaamde Bijlmerbajes heet eigenlijk Penitentiaire Inrichtingen Overamstel. Zo'n crimineel lange naam vraagt natuurlijk om aantasting. 'Maak er Dievendrecht van' werd er geroepen na de bouw in '77 dichtbij het dorp Duivendrecht; niet vermoedend dat er nog eens uitbrekers uit de bajesgracht gedregd zouden worden.

De bijnaam van PIO werd Bijlmerbajes. Dat allitereert gesmeerd. En de hoogbouw rijmde visueel voor buitenstaanders. Voor de toch al zo onbegrepen Bijlmer is die naam echter een zeer vervelende, stigmatiserende naam. Het roept verwerpelijke associaties op.

Geografisch klopt het ook niet. Voor nieuwsbrengers en nieuwsnemers die het nog niet weten: de bajes staat aan de zuidoostrand van Amsterdam, 500 meter van het Amstelstation en bijna aan de Amsteloever. Pas een 5-tal kilometers zuidoost van de bajes begint de Bijlmer(meer) c.q. Amsterdam-Zuidoost. Dat die rotnaam Bijlmerbajes snel veranderd moet worden in 'Amstelbajes' o.i.d. mag duidelijk zijn.

Frappant is dat in de berichtgeving door een aantal media, waaronder de Volkskrant, over het prachtige, toekomstige 'Bijlmerstadion' de relatie met de Bijlmer juist wordt gemeden. De roepnaam varieert tussen 'het nieuwe Ajax-stadion' en 'Stadion Amsterdam'. En dan 'in Amsterdam' of zelfs ' in Amsterdam-Zuid'. Verdringingsmechanismen? Of stuntelde hier een afdeling voorlichting?

De tekstvariant 'als er geen Bijlmer was moest ie worden uitgevonden' verklaart wellicht de reden van het frequente, stigma-versterkende taalgebruik en de vele negatieve tv-programma's. Misschien denkt men met deze benadering de oplage- en kijkcijfers te verhogen. Zeker is dat de bewoners ervan walgen en dat de kwetsbare woonwijk er in de loop der jaren allerminst mee verbeterd is. Ik vrees dat de naam Bijlmer nooit meer goed te krijgen is; die naam klinkt sowieso te scherp. 'Zuidoost' is teveel een kompasaanduiding. Het lijkt me beter vanaf nu in 'Amstelhage' te gaan wonen.

Vriendelijke groet, Henk J. van de Belt

Het afwijzende antwoord van De Volkskrant werd keurig bezorgd op Kikkenstein 3 - 1104AA Amstelhage.

In die jaren heb ik herhaaldelijk misdragende nieuwsmedia gebeld met het verzoek de stigmatiserende "Bijlmerbajes" niet meer te gebruiken. Een goede zaak dat PIO verhuist naar Zaandam.

Ik kon m'n hart ook luchten in een uitzending van MTNL in febr. 2012:http://www.youtube.com/watch?v=606iJ1xQmms&feature=channel&list=UL

Jerry op 18-02-2013 14:04

De naam is helaas tekenend voor de in-en-in burgerlijke en conservatieve houding van Amsterdammers: alles buiten de grachtengordel, oud-west en zuid is onbetrouwbaar. Ja, ook van de zogenaamde progressieve A'dammers: ze willen echt nergens anders wonen en gezien worden. Ooit een kraakpand buiten die buurten gezien?

Gene op 18-02-2013 14:35

...geen Bijlmer bajes meer maar Zaanse bajes of AH bajes wellicht...maar het woord penitentiaire inrichting zie ik nu niet direct gebruikt gaan worden...waar die bajes ook naartoe gaat.

emile op 18-02-2013 17:00

@Ron, je weet best waarom ik dit aankaart en dat is niet om De Bijlmer nog een kopje kleiner te maken.

@Henk, ik realiseer me dat in in goed gezelschap ben en dat dit onderwerp inderdaad niet voor het eerst wordt aangekaart. De Volkskrant, neemt overigens de lezers nog wel mee in de officiele naam, zoals in dit stuk. 

@Jerry, bevestigt beeld dat past bij dit plaatje. Vanaf de RingA10 begint de ''As van het Kwaad''

@Gene, PI kan ook gelezen worden als Huis van Bewaring of Strafinrichting. Maar als het gaat om bijnamen dan zal daar wel iets in moeten zitten als nor, lik, bak, cachot of -hotel.

Ron op 19-02-2013 07:13

Ik begrijp het probleem niet.Wat maakt het nou uit of het Bijlmerbajes heet.Ik ben er altijd vanuit gegaan dat deze naam afkomstig is vanwege de hoogbouw.Nou,niks mis mee.Waar mensen zich al niet druk om kunnen maken.

Jerry op 19-02-2013 11:39

Maar niet getreurd: hij wordt toch afgebroken binnenkort?

Gene op 19-02-2013 12:40

@Ron - Inderdaad Ron een naam gerelateerd aan de 'Bijlmer' hoogbouw.

bert op 19-03-2013 13:54

"De Opstandingskerk" in Bos en Lommer kent bijna niemand. Maar "de Kolenkit" kent iedereen. Heerlijk amsterdams die bijnamen.

Emile op 19-03-2013 14:06

@Bert, ben ook niet geheel tegen gebruik naam Bijlmerbajes. We moeten ons wel bewust zijn dat deze naam voor veel mensen ook het beeld van de Bijlmer inkleurt, en een negatieve lading geeft aan een buurt terwijl de Bijlmer als gebied niks met de gevangenis te maken heeft. Voor mensen die weten waar het werkelijk ligt en die een voorbeeldfunctie hebben, zoals media en politici pleit ik er voor om ook de andere 'echte' naam te hanteren.  

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl