Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
Stadsdelen en geld verdienen

Nieuw West wil geld verdienen aan donaties voor goede doelen, kopte Het Parool deze week. SP en GL hebben er bezwaar tegen dat stadsdeel Nieuw West de keldinginzameling als verkoop van oliebollen door goede doelen wil afpakken.

Schande, zou je op het eerste gezicht kunnen lezen. Allereerst is 'geld verdienen' voor een overheid een vies woord en zeker als dat ten koste gaat van goede doelen. Daarvoor zijn we toch op aarde? Maar op het tweede gezicht ligt het toch wat genuanceerder.

De casus in Nieuw West leert ons het volgende. Op basis van een oude regel konden goede doelen in Amsterdam plekken claimen om produkten als oliebollen aan de man te brengen. Dat werd aanvankelijk verricht door vrijwilligers die de volle opbrengst doorgaven aan het goede doel.

In de afgelopen decennia is straathandel een lucratieve business geworden. Dat hebben ook de goede doelen ingezien. En in plaats van de inzet van vrijwilligers zijn de goede doelen, zoals het reumafonds, hun schaarse plekken gaan doorverkopen aan professionele oliebollenbakkers. De opbrengsten vloeien terug naar het goede doel. Daarnaast geeft de gemeente ook een beperkt aantal plekken uit aan handelaren in de openbare ruimte waarvoor betaald moet worden. 

Voor de kledinginzameling geldt hetzelfde. Goede doelen, zoals het Leger des Heils, hebben zich in de stad aangemeld voor het plaatsen van containers om het textiel in te zamelen. Nobel, maar het is ook goed om te weten dat textiel geld oplevert. 

De afweging die in het stuk van Het Parool lijkt te spelen is het enerzijds steunen van goede en maatschappelijke doelen door de gemeente en het anderzijds optimaliseren van het eigen resultaat (geld verdienen). Maar dat laatste gebeurt bij de overheid nu juist om maatschappelijke doelen te dienen. Er is kortom geen echte tegenstelling.

Waar zit dan mijn bezwaar? De huidige rechten van goede doelen zijn in het verleden tot stand gekomen volgens het criterium wie het eerst komt. Daar komt geen inhoudelijk kader bij kijken of de overheid dit doel eigenlijk wel wil steunen. Je kunt je daarnaast afvragen hoe efficient dit gaat. Wat blijft er aan de strijkstok hangen? Daar wordt geen verantwoording over afgelegd. En tevens kun je je de vraag stellen of de steun aan goede doelen, die niet direct verband houdt met de taken van de lokale overheid, een opgave voor het stadsdeel is. En tot slot heeft de overheid het exclusieve recht om plekken uit te geven in de openbare ruimte maar kan daarbij de prijs fors verschillen, doordat voor een deel deze plekken worden doorverkocht tegen onbekende prijzen. Daarmee kan de situatie ontstaan dat een oliebollenbakker voor het goede doel zijn bollen goedkoper kan aanbieden dan iemand die er dagelijks zijn brood mee moet verdienen. Daarmee verpest je de markt op een oneerlijke manier.

Ik ondersteun dan ook het pleit van Nieuw-West om met inachtneming van de opgebouwde rechten, deze verkapte subsidie waar geen inhoudelijke controle op is, af te bouwen. De opbrengsten aan verpachting van ambulante handel en inzameling kleding moeten bij het stadsdeel binnenkomen die het vervolgens verdeelt langs democratisch vastgestelde beleidskaders. De deelraad kan vervolgens kiezen of zij deze inkomsten uitgeeft aan bijvoorbeeld extra schuldhulpverlening voor bewoners of intensivering van de reiniging. 

In het geval van de kledinginzameling gebeurt dit om de kosten van inzameling van afval te compenseren. Regel is namelijk dat de kosten van inzameling voor 100% worden doorberekend in de afvalstoffenheffing die aan de bewoner in rekening wordt gebacht. Daarbij worden eventuele baten in mindering gebracht op de kosten. Dus het niet zelf inzamelen van kleding door het stadsdeel kost de burger geld.

Kortom eigenlijk zeggen SP en GL dat de kosten voor inzameling van afval voor de burger wel omhoog mogen door (willekeurige) steun aan goede doelen.

Naschrift 13/2: een meerderheid van de gemeenteraad (PvdA, GL, D66 en SP) heeft de stadsdelen overruled en besloten om wel degelijk goede doelen exclusief de kleding te laten inzamelen. Opvallend dat de partijen die zo'n groot vertrouwen hebben in de deelraden (muv SP), dit toch niet aan de deelraden toevertrouwden om hierover te beslissen.   

Reacties

Huub Verweij op 07-02-2013 12:14

Je hebt gelijk; goede doelen zouden dit geheel moeten verantwoorden en als zo'n plek professioneel wordt uitgebaat (met winstbejag) dan moet daarvoor een eerlijk systeem komen. De gemeente heeft nog nooit bij mijn weten eigen initiatieven ondernomen door kleding apart in te gaan zamelen en eigenlijk onbegrijpelijk als dat ' inkomsten'  zou kunnen opleveren.Het is ook een verkeerd beeld van bv het Leger des Heils dan want ik begreep altijd dat zij deze kleding uitzochten en dan aan hun clienten gaven om de winter door te komen. Als mogelijk bijproduct zouden ze dan de lompen doorverkopen, geen probleem als het dan geen hoofddoel wordt. Die rol van het uitdelen kan de gemeente niet aangaan en ik zou het zo laten als ik de overheid was. Als de gemeente namelijk kleding zelf zou inzamelen dan zou het geheel in lompen kunnen worden verkocht en dat zou ik een veel lagere opbrengst inboeken. Immers het kleden van clienten in nieuwe kleding is altijd duurder dus het batig saldo van de gemeente zou dan wel eens helemaal kunnen wegvallen. Die berekening moet je dan wel volledig maken. Het zal overigens de vraag zijn of kleding in lompen omzetten voor de gemeente geld oplevert; het leger des Heils is daarin veel effectiever.De commerciele uitbating van oliebollenkramen met een marge naar het goede doel is een heel andere discussie want je kunt idd ook als gemeente zeggen dat je een hogere pacht rekent en dit geld aan goede doelen namens de samenleving schenkt. Maar zullen we een weddenschapje afsluiten? Als de gemeente Hogere pacht gaat vragen dan gaat het gewoon in de algemene middelen en dus niet direct naar de kankerbestrijding of een nierziekte.

Er zal dus door een stadsdeel duidelijkheid moeten worden geschapen (en liefst door de gemeenteraad vanwege de ongelijkheid) in een kaderstellende nota waarin commerciele straatverkopen worden gescheiden van niet-commerciele. Hoeveel procent van de opbrengst moet dan naar het goede doel etc..Door deze aktie van West dreigt echter het beeld te ontstaan van het verwerven van extra inkomsten over de rug van goede doelen. Zonder kader zou dat ook nog best eens de waarheid kunnen zijn.

Eens dus met die nieuwe kaders maar helaas dus ook weer een stadsdeel dat dit even op zijn eentje gaat bepalen..daar moet centrale regie op plaatsvinden!

succes

Huub

Emile op 07-02-2013 12:59

Beste Huub,

Kleding wordt via nascheiding (bij Afval energiebedrijf) al jaren door gemeente doorverkocht. Bronscheiding (via bakken op straat) gebeurt ook al enige jaren in Amsterdam, al is er niet in ieder stadsdeel ruimte voor op straat. De idee dat Leger des Heils kleding aan clienten verstrekt is achterhaald. Waardevolle kleding gaat naar winkels en rest wordt doorverkocht op de internationale markt aan sorteerbedrijven. Zie ook dit stuk van Leger des Heils. Dat is precies wat de gemeente ook doet met ingezamelde kleding. En dan moet je het me eens zijn dat de gemeente deze inkomsten dan beter zelf in mindering kan brengen op kosten.

Je gaat voorbij aan mijn punt dat stadsdelen geen (verkapte) subsidie moeten verlenen aan goede doelen die geen direct verband houden met hun taken. Waarom zou een stadsdeel een reumafonds subsidieren? Het stadsdeel moet volgens het principe van gelijke monniken en gelijke kappen de plekken op straat uitgeven. Daar bestaat al jaren beleid op. De oude rechten aan goede doelen zijn hierop nog de uitzondering.

Overigens haalt de media Nieuw West aan maar deze kwestie speelt in alle stadsdelen. En als men in dit stadsdeel goede reden heeft om dit aan te kaarten dan moeten we dat niet gelijk de kop in drukken door te zeggen dat dit centraal stedelijk moet worden aangestuurd. Wel is het wenselijk dat stadsdelen hierin gelijk optrekken.

Overigens goed om weer eens van je te lezen, op mijn blog. De strijdlust is er nog! 

salut,

Emile

Huub Verweij op 07-02-2013 13:32

Dag Emile

Eens dat stadsdelen geen goede doelen moeten subsidieren in directe zin maar ze kunnen, als de ideele toepassing via de kaders wordt bevestigd, wel ruimtes ed voor korte periodes toestaan. Dat van die kleding is nieuw voor me en ik weet zeker dat dit veel mensen zal verbazen. Ik begrijp je opmerking over de toekenning van die plekken nu ook in het kader van de oliebollen. Ik vind trouwens dat stadsdelen zeer terughoudend moeten zijn met subsidies, hooguit als dit direct past binnen de directe taak van stadsdeelbeheer dus ik deel je opmerkingen.

Ik zal zeker je blog blijven volgen, en de strijdlust zal er altijd zijn al was het maar om in deze roerige tijd nog fatsoenlijk te kunnen ondernemen! Die banken maken het een MKB-er niet gemakkelijk. Het systeem is helaas overwinnaar op de menselijke maat! Mooie taak voor jou binnen de VVD om (als je geen stadsdeelbestuurder meer zou zijn) boegbeeld te worden voor de ondernemers (MKB). Daar laat de VVD echt kansen liggen en en onvrede is groot.Succes en tot ziens

Huub

Jerry op 07-02-2013 14:55

Nu is het zo: als je kleding geeft aan het Lger des Heils en koopt bij het Leger des Heils ,steun je het Leger des Heils. Als je het aan de VVD en PvdA in Zuidoost of West ligt, gaat het geld naar totaal andere zaken. Het lijkt me duidelijk: de inzamelaars moeten maar zo snel mogelijk andere manieren van inameling vinden voordat de overheid hun inkomsten inpikt. Vergeet niet dat de overheid de belastingen al heeft opvoerd (in de eerste belastingschrijf, an dat terwijl de VVD de belsating zou verlagen!) zonder dat daar meer steun aan een goed doel mee wordt betaald. Als het Reumafonds, en Leger des Heils hier nu ook al voor gebruikt moeten worden, gaat het wel heel slecht met de regering van ons land.

Emile op 07-02-2013 15:46

@Jerry, het gaat erom dat inkomsten die de overheid ''inpikt'' ook weer terugvloeien naar de burger. Bij de afvalstoffenheffing is dat ook zo geregeld. Dat mag niet op gaan in de grote pot die algemene middelen heet. Laat de burger dan maar zelf uitmaken wat hij met deze meevaller in de heffing doet.

Mijn insteek is dat het stadsdeel geen verdeelmachine is voor allerlei goede doelen via de achterdeur. De afvalinzameling moet zich houden aan haar kerntaken, namelijk tegen een goede kwaliteit en zo laag mogelijke kosten, het afval ophalen.

Daarnaast kan de gemeente als het gaat om zorgtaken subsidies verlenen. Als het Leger des Heils projecten heeft in kader van bijvoorbeeld verslaafdenopvang kan een bijdrage worden toegekend. Daar zal de gemeente vervolgens wel voorwaarden aan verbinden (bijv tav aantal clienten, behandelmethode en kosten). Daarop kan vervolgens via een beschikking goede naleving plaats vinden op bestedingen. Die controle hebben we niet als we via de achterdeur voordeeltjes weggeven.

Mijn betoog is dus niet om het Leger des Heils te pesten maar om een zakelijke benadering van onze bestedingen waar de burger uiteindelijk meer waar voor zijn geld krijgt. Dat lijkt me toch niet zo raar?

Emile

Jerry op 07-02-2013 20:32

De burger koopt bij Leger des Heils als hij de werkwijze van het Leger ziet zitten. Daarom lijkt het me beter - maar ik ben het Leger des H niet - dat die een methode zoekt, zodat de overheid zich niet bemoeit met de gekozen werkwijze. Daar hoeft de overheid dus niet tussen te zitten.

Er zijn wel veel grotere issues waar nota bene direct - en veel - overheidsgeld in zit, waar de overheid zich bij de uitvoering afzijdig van houdt. (En soms vraag je je af of de overheid zich wel eens van de matige kwaliteit van uitvoering van zijn eigen werk bewust is...) Kortom: het lijkt op pesten, maar in dit geval kan de gepeste de pester vermijden. Bovendien: is het in West geen religieconflict?

Emile op 07-02-2013 21:40

@Jerry, nee ik vermoed geen religieconflict in Nieuw West. En over de 'grotere issues' lees ik graag laten nog wat meer van je. 

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl