Vandaag, 1 juli is de herdenking van de formele afschaffing van de slavernij door Nederland. Wat gebeurde er op de plek waar we nu wonen anderhalve eeuw geleden? Een verhaal van het veen naar de tropen.
In 1966 werd begonnen met de bouw van de eerste woningen in een opgespoten polder ten zuidoosten van Amsterdam. Maar wat was ons stadsdeel voordat hier de eerste Bijlmerflat werd gerealiseerd? Tot een halve eeuw geleden was de plek waar Zuidoost nu ligt een veenweidegebied dat leefde van landbouw en enige fabrieken. Onder de vlag van Weesperkarpsel strekte zich een forse gemeente uit, gelegen tussen Duivendrecht en 's Graveland.
Het huidige dorp Driemond was van geringe omvang en heette toen nog Geinbrug. Belangrijke plaatsen had de gemeente niet. Zodoende nam het bestuur met haar ambtenaren intrek in een pand in de naburige gemeente Weesp. Honderdvijftig jaar geleden kwam een bijzondere burgervader aan het hoofd te staan van deze gemeente: Louis Diederik Taunay. Hij verenigt in zijn familiegeschiedenis relaties die tekenend zijn voor die tijd en ook nu nog actualiteitswaarde hebben.
Het geslacht Taunay stamde uit het Franse Poitiers. Met het Edict van Fontainebleau in 1685 kwam de Franse religieuze tolerantie onder druk te staan. De Taunay's waren Hugenoten en vluchtten met 50.000 lotgenoten het land uit. Nederland bood een groot deel van hen onderdak. Maar niet alle Taunay's gingen naar Nederland. Een aantal van hen vertrok naar de West. Zo werd de grootvader van Louis Diederik geboren in Paramaribo. Hij was eigenaar van suikerplantage 't Vertrouwen aan de Beneden Commewijne.
Zijn kleinzoon, de latere burgemeester, werd geboren in 1817 in Nederland en verhuisde op zijn 20e naar Weesperkarspel. Daar runde hij een fabriekje in scheepsbeschuit. Hij trouwde op zijn 30e met zijn nichtje, de jongere Adriana Maria Taunay. Zij is geboren in Paramaribo en is dochter van een planter. Het echtpaar Taunay krijgt 11 kinderen.
In 1863, het jaar van de afschaffing van de slavernij, werd Louis Diederik Taunay burgemeester van Weesperkarspel. De vrouw van de burgervader, Adriana Maria Taunay was als erfgenaam voor 1/8e eigenaar van plantage 't Vertrouwen. Dat jaar kwamen 377 slaven 'vrij' op deze plantage (*).
Plantage 't Vertrouwen (bron: Tropenmuseum)
In 1866 wordt Taunay eervol ontslagen. Zijn vrouw is in 1865 overleden en een runderziekte eist voor hem zijn tol. Hij moet veel vee gerechtelijk onteigenen wat hem niet in dank werd afgenomen.
Maar naam maakt Taunay pas echt als hij in 1874 benoemd wordt tot slotvoogd van het Muiderslot. Hij verhuist naar het kasteel. De liefhebber van schrijver P.C. Hooft, eveneens voormalig bewoner van het slot, wordt een aanjager voor de renovatie van het middeleeuwse gebouw.
Muiderslot in 1893
Architect Pierre Cuypers voert de renovatie met succes uit. Op 31 januari 1902 overlijdt Taunay is zijn geliefde westertoren van het slot. Inmiddels kunnen we constateren dat het Muiderslot het best bewaarde middeleeuwse kasteel van het land is en zich mag tooien met de titel Rijksmuseum.
In perspectief stellen we vast dat anderhalve eeuw geleden een burgemeester in Weesperkarspel aantrad die nakomeling is van bannelingen en in wiens familie slaven werden gehouden, en dat heden nazaten van die slaven hun toekomst opbouwen op datzelfde grondgebied.
(*) De vrijheid van slaven in 1863 was maar relatief. Voor veel gedwongen arbeiders gold dat zij nog 10 jaren te werk werden gesteld op de plantage om hun vrijheid af te kopen.
NB Dit is een bewerkt artikel dat in maart 2012 op mijn weblog heeft gestaan. Bronnen: Archieven Muiderslot, Tropensmuseum, Plantages Langs de Boven-Suriname, Burgemeesters van Weesp en Weesperkarspel in de 19e Eeuw
Reacties
Zat net even AT5 te kijken Word er onderhand kotmisselijk van.Zijn door hun toedoen wel weer twee zaken gesloten in De Poort
Heb de tv uitgezet.Ik snap echt niet waarom ze bij hun voormalig onderdrukker wonen.Ga lekker je eigen land opbouwen denk ik dan.
Laatste reactie.Heb onze stadsdeelvoorzitter zijn onzin horen uitkramen.Wanneer komt er een keer een verbod op die vreselijke PvdA.Walgelijk die stemmentrekkerij van ze bij de allochtonen.Ik vind het bijna landverraders.
@Ron, zoals niet iedere stemmer een VVD'er is het onverstandig groepen over 1 kam te scheren. Als je goed luistert zijn er ook in Surinaams-Nederlandse kring verschillende geluiden te horen over het slachtofferschap op basis van het slavernijverleden.
@Emile Aardig educatief stukje. Of het ook aankomt bij de "Keti Koti vierders" waag ik te betwijfelen. Het is mede daarom dat ik o.a. de uitspraak van ph Vyent bij dit onderdel wilde plaatsen. Net als Ron begin ik er aardig ziek van te worden. De Suries zijn hier, in Noord Holland, altijd maar aan het zeuren en klagen over de "slaventijd" . Zelden kan men lezen dat vnl 'de Zeeuwen'(...) de arbeiders transporten naar Suriname en de Antillen "verzorgden" . Over het algemeen(meestal, altijd) krijgen de Hollanders de schuld...en het zijn al geruime tijd(jaaaren) dat de NEDERLANDERS een vermeende schuld aan het inlossen zijn. Spijtig is dat velen het onderscheid niet kennen, weten tussen de provincies en de daarmee gepaard gaande mentaliteitsverschillen. Wellicht ook eens een educatief stukje aan wijden....
HEEFT VYENT DAT ECHT GEZEGD?...DRIEWERF HULDE...er is tenminste één verstandige Laten we het eens over negers hebben 'Tijd voor de waarheid, neger Glenn Codfried! Gelukkig had de Volkskrant de tegenwoordigheid van geest nog een andere Surinamer te interviewen, op dezelfde pagina. Stadsdeelwethouder Urwin Vyent. Zijn boodschap, in goed Nederlands: De Surinamers in de Bijlmer moeten eens ophouden met dat eeuwige geklaag over de slavernij, met dat zelfgekozen zwelgen in slachtofferschap. Ze moeten gewoon eens hard werken. In zijn eigen woorden: “Onze voorouders zijn 150 jaar krachtig opgestaan uit de slavernij. Ze hebben de plantages overgenomen en zijn bedrijven begonnen. Wat heeft mijn generatie daarmee gedaan? Niets. We hebben die erfenis verkwanseld.” Maar niet alleen de Surinamers in de Bijlmer.... .
Het kabinet heeft diepe spijt en berouw volgens Asscher.Mijn hemel wat een poppenkast.Kunnen ze het daar weer over hebben ,terwijl ze ons land in de afgrond storten.
Kabinet: diepe spijt en berouw over slavernij ONZIN...handel is handel
Hier het ONZINNIGE relaas van Asscher...ook PvdA Hij moet wel zo'n lul verhaal ophangen anders raakt de PvdA helemaal z'n achterban kwijt...want vergeet vooral NIET het gaat nog steeds om de pecunia en in het bijzonder om de stem zieltjes!
Gene,heb je Herrema gezien in een doek gewikkeld.Te genant voor woorden.
Heren, er zit ook nog een knop op de TV.
En nog even inhoudelijk. De moraal van mijn verhaal is ook dat nieuwe Nederlanders (in dit geval Hugenoten gevlucht uit Frankrijk) zich hebben bezig gehouden met exploitatie van plantages waarop slaven werkzaam waren.
@Ron nee....gelukkig niet...wil hem ook niet zien...uiteindelijk, ook al is het een Fries...die zich helemaal NIET "schudig" gemaakt hebben aan welke zwarte onderdrukking dan ook...een Fries en tevens PvdAer die toch ook alles in het werk zal stellen om zieltjes te winnen en te behouden voor zijn kluppie. Staat er niet een Zeeuw naast hem.....? Vraag mij af of er op het Stadsdeelkantoor nog wat afstammelingen van de Hugenoten rondlopen....wel of niet vrijwillig verwekt...
Maar niet alle Taunay's gingen naar Nederland. Een aantal van hen vertrok naar de West...staat hierboven toch echt, geen nieuwe Nederlanders dus...dus het waren eigenlijk (voor een groot deel) Fransen van origine die daar de slaven gehouden hebben op de plantages...enneh...de Zeeuwen waren zo welwillend om de west van "werkvolk" te voorzien(tis haast niet te geloven want ik ken eigenlijk geen "werkschuwer" volk als... dus laat die Suries ook maar genoegdoening bij, hoe toepasselijk, president Hollande gaan halen...
enneh heer Jaensch...inmiddels al uitgevonden of er afstammelingen van de Hugenoten op het Stadsdeelkantoor werkzaam zijn? een Frans klinkende voor/achternaam lijkt mij dan wel duidelijk.
Het ligt aan zekerheid grenzend aan mij...ik begrijp die knop aan de televisie niet
@Gene, je bent wijs genoeg om de tv uit te zetten als het je niet bevalt. Het is kortom maar wat je wilt zien of horen...
@Emile - Teneinde enigszins een indruk te hebben over het gebodene in een TV programma zal men er eerst naar moeten kijken...zelfs als men vooraf weet dat het over de Surinaamse slaventijd gaat. Alhoewel het mij op de voorhand al schier onmogelijk leek dat het niet een klaagzang zou worden kan men toch alleen oordelen als men de moeite neemt om te kijken. Ik geef toe ik keek met een vooroordeel...de presentator had mijn sympathie op de voorhand al niet...ik heb een paar maal een poging gedaan zijn theatershow op TV te bekijken. Wees gerust ik weet de zap knop te zitten en heb die in beide onderwerpen, na enige tijd, met plezier gebruikt.
Nogmaals...teneinde een oordeel te vormen of een mening te hebben/deponeren is men toch verplicht een indruk op te doen van het gebodene...de wonderen zijn de wereld nog niet uit evenals verrassingen. Blijft onverlet dat "150 jaar ontketend" inhoudelijk zéér educatief is en vraag mij daarbij af of er überhaupt enige reacties uit de zwarte gemeenschap gekomen zijn. Hier op het blog in ieder geval niet maar op het SD kantoor wellicht van de medewerkers....???