Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
Basis op orde

Meer tevredenheid, maar geen gunstig effect meetbaar van het krachtwijkenbeleid. Daar begint het persbericht mee van het Sociaal Cultureel Planburo (SCP) na de evaluatie van de krachtwijkaanpak die begon bij minister Vogelaar. De tevredenheid van bewoners is toegenomen. En tevens zijn aandachtswijken er beter in geslaagd om midden- en hogere inkomens vast te houden. Maar als dit resultaat wordt afgezet tegen andere wijken, die net geen aandachtswijk zijn geworden, dan is dit verschil niet significant. En de veiligheid en veiligheidsperceptie zijn sinds 2009 verslechterd. Tot slot valt ook te lezen in het persbericht dat de verkoop van sociale huurwoningen in stadswijken (niet alleen aandachtswijken) in de periode 2007-2010 niet tot onderscheidende leefbaarheidseffecten heeft geleid in de betreffende wijken.

Veel van de conclusies zijn niet nieuw. Niettemin zetten de constateringen aan tot nadenken. Zijn de bevindingen maatgevend voor alle 40 aandachtswijken? Of is er reden om aan te nemen dat de Vogelaarwijk in Zuidoost (Bijlmer-Oost of te wel EGK-buurt) hiervan afwijkt. Welke lessen trekken we hier uit? Onderstaand wat voorzichtige bevindingen, waarbij ik het CPB-rapport 'Werk aan de Wijk' , er ook op heb nageslagen.

Allereerst is het goed om vast te stellen dat ondanks de extra impuls van Vogelaar vanaf 2007 ook andere (referentie)wijken niet buiten schot zijn gebleven bij investeringen. Corporaties hebben in Zuidoost eveneens in andere delen van De Bijlmer geïnvesteerd. Denk daarbij aan de H-buurt en Venserpolder. En een aantal jaar geleden is begonnen met een gerichte aanpak in Holendrecht West. Daarnaast heeft de crisis in de vastgoedmarkt die vanaf 2009 stevig is ingezet, met name de achterstandswijken parten gespeeld. Nieuwbouw van woningen is hier goeddeels stilgevallen waarmee ook verwachte investeringen in de openbare ruimte en voorzieningen niet konden plaatsvinden.

Nog een constatering is dat de aanpak van Vogelaar was bedoeld om de achterstandswijken binnen 10 jaar op het gemiddelde te brengen. Het SCP meet kortom de aanpak halverwege de maximale periode. Inmiddels is ook duidelijk dat de middelen voor de ingrepen, gestart in Balkenende IV, al een tijdje niet meer op hetzelfde niveau zijn als beoogd bij aanvang.

Een belangrijke effectindicator van het SCP zijn de veiligheidscijfers. Hierbij zien we juist in Zuidoost voor Bijlmer Oost een gunstig effect ten opzichte van referentiebuurten. Als we Bijlmer Oost afzetten tegen Bijlmer Centrum (DFH-buurt en Venserpolder) dan is in de eerstgenoemde wijk de gerapporteerde (objectieve) veiligheid de afgelopen 5 jaar sterk verbeterd. Die bevinding wijkt dus af van de landelijke lijn. Dat kan overigens verklaard worden uit het gegeven dat al ver voor Vogelaar (2007) gestart is met de grote herstructurering van de Bijlmer Oost. Die effecten worden nu zichtbaar. Dat zou ook een aanwijzing kunnen zijn dat de aanpak van probleemwijken een langere adem nodig heeft dan pakweg 5 jaar.

Een andere indicator is de inkomensamenstelling van de bevolking. Daarbij plaats ik een kanttekening bij de samenstelling in het aandeel lage inkomens. Stadsdeel Zuidoost heeft van oudsher een bevolking met een relatief laag inkomen. Je kunt inderdaad tot de conclusie komen dat het inkomen niet relevant is gestegen. Maar de groep studenten als aandeel in de totale populatie is de afgelopen vier jaar rap toegenomen. Er wonen er nu zo'n 5.000 van in ons stadsdeel. Die hebben nog een laag inkomen maar voor de meesten geldt dat ze sociale stijgers in de dop zijn. Arm betekent dus niet per definitie kansarm. Die nuancering zie ik niet terug in de cijfers van CPB.

De Vogelaaraanpak met 1 miljard Euro aan middelen, richtte zich met de beste bedoelingen op een combinatie van sociale en fysieke ingrepen waarbij bewonersparticipatie een belangrijk element was. Een les die ik trek uit de aanpak in Holendrecht West is dat je mensen niet kan vragen om het voortouw te nemen als je als overheid je eigen zaken niet op orde hebt. Dat begint bij de basiswaarden: schoon, heel en veilig. Maak duidelijk wat de regels zijn en handhaaf die. Wees zichtbaar aanwezig. Daarna kan je bewoners uitnodigen om mee te doen. Maar vertel ze eerlijk wat je kunt doen. De tijd van grootschalige ingrepen is voorbij. Als bestuur moet je daarbij niet met de geldbuidel rammelen, maar stimuleer private initiatieven van burgers en marktpartijen. Kortom de meest krachtige interventie van een lokale overheid begint bij het adequaat uitvoeren van je kerntaken.

Reacties

Henk van de Belt op 01-08-2013 10:41

Weer een mooie informatieve blog Emile!

Zuidoost wijkt wel vaker van landelijke cijfers af. Ik heb de cijfers niet bij de hand, maar gevoelsmatig is het m.i. in het algemeen beter geworden door de Vogelaargelden.

Op een buurtbijenkomst eind 2012 is door het stadsdeel toegezegd dat er een onderzoek komt naar de effectiviteit en duurzaamheid van de diverse buurtprojecten. Ik ben benieuwd naar de resultaten.

De met Vogelaargeld gerenoveerde collectieve ruimten De Salon in Kikkenstein en GravesteinStudio worden intensief gebruikt. Kracht krijgt de toekomstige EGK door bijv. Buurtschool Plus en 2 zelfstandige huiswerk-, studie en stagebegeleiders die er actief zijn. De individuele resultaten zijn soms frappant. Tientallen organisaties en groepen maken gebruik van de ruimten.

Een compliment wil ik maken voor 'schoon' op straat en in park, al is het bij wind soms frustrerend snel weer vervuild met zwerfvuil. Een drama blijft de huisvuil- en grofvuilaanpak. De gettospots blijven ondanks bijv. beloningen bij het betrappen van dumpers en ondanks de nieuwe info-borden op palen.

De koophuizen in de hoogbouw kennen ook negatieve kanten. Snipperverkoop van flatwoningen blijkt veel bureaucratie te geven voor het beheer. De VvE dient allerlei zaken te moeten behandelen in ledenvergaderingen. Het duurt daarom vaak maanden (soms jaren) voordat klachten zijn behandeld en reparaties of onderhoudswerken zijn uitgevoerd. Bovendien mogen koophuizen na 2 jaar bezit verhuurd worden. Bij een relatief groot aantal verhuurde koopadressen heeft de politie de afgelopen jaren invallen gedaan ivm drugshandel.

Groet! Henk van de Belt

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl