Emile Jaensch
Bestuurder Stadsdeel Amsterdam Zuidoost (VVD)
De hete aardappel die de Bijlmermeer heette

Vorige week ben ik op de koffie geweest bij een bekende Diemenaar Alfons Ruitenbeek (1920). Ruitenbeek was van 1978 tot 1986 wethouder in zijn gemeente voor het CDA. Voor die tijd was hij zes jaar raadslid. Ik ontmoette hem op zaterdag 21 september jl. in het CEC-gebouw op de vrijwilligersdag in het bijzijn van zijn dochter Marga. Ondanks dat ik de kwieke negentiger voor het eerst zag wist ik wie ik voor me had. Marga, bewoonster van Gouden Leeuw, had me eerder over haar vader verteld. Daarbij kwam ter sprake dat hij als politicus in Diemen de opbouw van de Bijlmermeer van dichtbij heeft meegemaakt. Hij was ook bij de vergadering waar de nieuwe wijk werd toegewezen aan Amsterdam. Terwijl de bebouwde polder dichter bij Diemen en Duivendrecht (Ouder-Amstel) lag om te worden ingelijfd. Nog steeds is Zuidoost hierdoor een exclave van Amsterdam. Een levende geschiedenis met genoeg reden om eens nader kennis mee te maken.

Die avond voor de vrijwilligers had overigens Alfons Ruitenbeek, Helga Fredison voorgedragen vanwege haar inzet voor Rooms-Katholiek parochie De Graankorrel in het kerkcentrum van De Nieuwe Stad. Helga werd gelauwerd omdat ze in die rol haar nek heeft uitgestoken en onbaatzuchtig in haar omgeving hand- en spandiensten verricht.  

Ik maakte een afspraak om in een rustige omgeving nog eens met Ruitenbeek bij te praten en zo stapte ik vorige week op de fiets naar Diemen. Nadat de koffie was ingeschonken gingen we terug naar de verhuizing van het gezin Ruitenbeek van Amsterdam naar Diemen in 1957. Al snel sloot de KVP'er zich aan bij de lokale politiek. Hij ging naast zijn baan bij Delta Lloyd ook schrijven waaronder als verslaggever voor de Volkskrant waarvoor hij de vergaderingen van de gemeenteraad volgde. In 1972 kwam Ruitenbeek zelf in de gemeenteraad en zes jaar later werd bij wethouder.

Toen in de zestiger jaren duidelijk werd welke bouwplannen ten zuiden van Amsterdam werden gerealiseerd wekte dit ook belangstelling bij de Katholieke Kerk. Ruitenbeek werd op pad gestuurd om de mogelijkheden af te tasten voor de situering van kerkgebouwen voor de in aanbouw te nemen wijken Diemen Zuid en de Bijlmermeer. Zo stond hij ook aan de basis van de realisatie van de kerkcentra De Nieuwe Stad (Bijlmer) en later De Drie Stromen (Gaasperdam). En nog steeds is Ruitenbeek iedere zondag kerkganger in de Nieuwe Stad en actief als redacteur van het parochieblad De Korrel. Hij legt de zes kilometer tussen zijn huis en het kerkgebouw te voet af. Met rollator doet hij dat in de regel in drie kwartier. Om aan te geven dat hij een dagje ouder wordt, constateerde hij droog dat hij recent heeft moeten inboeten op zijn schema. Hij had vijftig minuten geklokt. De ouderdom komt met gebreken, wilde hij daarmee zeggen.

Zijn honger om nog wat van de wereld te zien is nog niet gestild. Vorig jaar bezicht hij op 92-jarige leeftijd Nicaragua, Aruba en Suriname. In het eerstgenoemde land opende hij een bibliotheek die naar hem is vernoemd. En ook volgende maand staat er weer een trip op de rol naar Aruba. Maar ik was gekomen voor de anecdotes over de eerste jaren in de Bijlmermeer.

Algemeen bekend is dat door het Ministerie van Binnenlandse Zaken was besloten in 1968 om de Bijlmermeer voor een periode van 10 jaar toe te wijzen aan de gemeente Amsterdam. Daarna moest worden bepaald aan wie de nieuwe wijk toebehoorde; Ouder-Amstel, Diemen of Amsterdam. De gedachte hierbij was om een krachtige randgemeente te formeren, als tegenhanger voor de hoofdstad, waar de Bijlmermeer onderdeel van kon uitmaken. In oktober 1977 werd een hoorzitting georganiseerd in Ganzenhoef waarbij afgevaardigden uit de drie gemeenten waren genodigd om de toekomst te bespreken. De opkomst was, aldus Ruitenbeek, erg laag en al snel bleek er geen animo bij de gemeenten om iets te wijzigen aan de situatie. De Bijlmer bleef bij Amsterdam. Ruitenbeek is voorzichtig in zijn reden waarom dit zo stilzwijgend werd besloten maar in Diemen was er geen enthousiasme om de Bijlmer, die sinds 1975 te maken had met een grote intocht van Surinamers, in te lijven. Als een hete aardappel kwam de bebouwde polder zo weer bij de hoofdstad terecht.

Wat overbleef was de mogelijkheid om deze nieuwe Amsterdammers een plek te geven in de parochie en om de tijdelijke kerken om te zetten in vaste kerkgebouwen. En zo geschiedde. Dit jaar bestaat de gemeenschap 45 jaar in Zuidoost. In 2008 kwam ter ere van het 8e lustrum, een herdenkingsboekje uit, mede van de hand van Ruitenbeek, waarin de verwikkelingen nog eens nauwgezet wordt beschreven. Momenteel wordt gewerkt aan een boekwerk over de historie van Amsterdam Zuidoost. Ik heb de scribent hiervan het exemplaar gestuurd zodat deze de wetenswaardigheden uit dit boekje kan toevoegen aan de uitgave.

Dit soort gesprekken relativeert het eigen werk. Het geeft vanuit de invalshoek van een bestuurder van een buurgemeente en actief parochiaan weer welke inspanningen in de afgelopen 45 jaar zijn geleverd om een wijk vanuit het niets op te bouwen. Veel bewoners kwamen en gingen. Gebouwen wisselden. Maar Alfons Ruitenbeek kan het allemaal nog navertellen. Ik ben dan ook verheugd dat ik zijn belevenissen, overigens bovenstaand nog maar summier beschreven, met hem heb mogen delen.

Reacties

Helga Fredison op 28-10-2013 16:36

Dit stukje summier beschreven verhaal is zo boeiend geschreven, dat het jammer is dat het zo kort is. Ik zie Alfons en Emile aan tafel zitten met de koffie terwijl Alfons al glunderend  zijn verhaal vertelde aan zijn jongere versie. Geweldig. Alfons ook bedankt dat je mij meegenomen hebt in je verhaal.

Emile op 28-10-2013 18:00

@Helga, inderdaad maak je deel uit van zijn 'familie'. Een bijzonder mens, is het.

albert koot op 29-10-2013 14:32

Beste Emile, mooi stukje !  Als pastoraal werker in onze parochie ben ik trots op mensen als Alfons en Helga. Dankzij hen zijn wij een vitale gemeenschap. Aan u Gods zegen toegewenst op uw sociale werk voor de mensen in het stadsdeel. Groet, Albert Koot

Commentaar
Jouw naam/bijnaam
Website url
E-mail
Je Punt profiel
Hou mij op de hoogte
Ik wil op de hoogte gehouden worden
Dit is een verplicht veld
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl