Plekken voor kunstenaars in de stad staan onder druk, zou je kunnen begrijpen uit een ingezonden brief deze week in het Parool, van een groep kunstenaars. En ook politieke partijen erkennen het belang van creatieve plekken in de stad. D66 manifesteert zich als initiatiefnemer voor culturele broedplaatsen en plekken met betaalbare ateliers in Amsterdam.

Ik ondersteun die gedachte maar met een belangrijke kanttekening. Zeker als ik kijk naar de betaalbaarheid dan vind ik dat de overheid zich zo min mogelijk moet bemoeien met de vraag wat betaalbaar is voor een kunstenaar. En als je je als gemeente dan beijvert om groepen te helpen moet je goed kijken naar het bredere nut. Op welke plek levert die inspanning het meeste maatschappelijke rendement op?
Dat nut kan als volgt worden beredeneerd. De creatieve sector kan als een katalysator dienen voor de herontwikkeling van een wijk. Wat begint met de transformatie van een gebouw kan bewoners uitdagen anders tegen hun wijk aan te kijken en nieuwe bewoners aantrekken. De Amerikaan Richard Florida heeft dit belang in het begin van deze eeuw al onderkend. Immers, het bestaansrecht van kunstenaars en culturele instellingen ligt niet in de sector zelf maar in hun vermogen zich met de samenleving te verbinden.
Die binding kan zich als volgt tonen. Senioren kunnen deelnemen aan een kunstproject waarin hun levensverhaal een prachtige theatervoorstelling oplevert. Kwetsbare jongeren komen op plekken terecht kunnen waar zij laagdrempelig via de urban arts nieuwe passies ontwikkelen. Daar ligt de maatschappelijke waarde van cultuur.
Tot slot kunnen broedplaatsen uiting geven aan cultureel ondernemerschap. Dat is overigens niet alleen maar doen wat de markt vraagt. Kunst mag best onverwachte antwoorden geven. Maar ook vanuit ondernemerschap kun je kunst zin geven.
Ik neem waar dat er nog veel belang bij de gemeente uit gaat naar het realiseren van broedplaatsen binnen de Ring (exclusief Noord) van Amsterdam. En daar zit ook al aardig wat. Maar als je kijkt naar de meerwaarde van culturele broedplaatsen dan is dit een onlogische ontwikkeling.
Zuidoost heeft een aantal formele, door de gemeente ondersteunde broedplaatsen, zoals Echtenstein, Florijn en Kruitberg. Tientallen kunstenaars broeden hier op hun creatieve eieren. Maar wie deze plekken de kent ziet ook dat er leegstand is. In Echtenstein en Kruitberg staan een handvol ateliers leeg. En voor Florijn is vastgesteld dat de oorspronkelijke atelierwoningen inmiddels voor een deel voor ander gebruik zijn ingericht. Omdat er te weinig animo is bij kunstenaars is dit andere gebruik een paar jaar geleden in het bestemmingsplan gefaciliteerd. Naast door gemeente gesteunde plekken heeft corporatie Eigen Haard een tiental atelierwoningen in Holendrecht West. Een paar decennia na oplevering wordt nog maar een enkele woning gevuld door een kunstenaar. Er blijkt weinig belangstelling te zijn bij kunstenmakers om zich op ruim een kwartier afstand van grachtengordel te vestigen. En voor de goede orde, met de betaalbaarheid van al die ruimtes is niks mis. Kunstenaars die ik heb ontmoet laten me weten dat de lage huurprijs zelfs een argument was om zich in Zuidoost te vestigen.
Mijn pleidooi is dan ook dat als we als gemeente ons extra inspannen voor kunstenaars dat we dan eerst de plekken vullen die nu niet voor dat doel gebruikt worden. En indien we, gesubsidieerd, extra plekken realiseren, kijk dan ook naar hergebruik van gebouwen waar het meeste maatschappelijk nut wordt bereikt.
Reacties
Ik ben nieuwsgierig naar de omgevingsfactoren die maken dat een kunstenaar zich ergens wil vestigen.
Ontmoetingsplekken van kunstenaars, horeca, expositieruimte, kunstliefhebbers, verkooppunten of een bruisende leefomgeving?
Als daar een goed onderzoek naar is gedaan is de invulling van de broedplaatsen makkelijker te realiseren.
vriendelijke groet,
Rob, daar is wel al aardig wat over geschreven. Dat geldt overigens ook voor het soort kunstenaar en of die er ook moet wonen of alleen werken. Dat maatwerk wordt al toegepast door de beheerders van ateliers. Kortom je moet per plek kijken wie daar, in relatie tot omgeving, beste past en ook zich wil vestigen.
Bij wie kan ik terecht voor meer info over het huren van een atelier in Kruitberg?
Mvg, Andrea
@Andrea,
M.b.v. oazo.nl moet er meer info te verkrijgen zijn.
vriendelijke groet,